Vasthouden en loslaten zijn emoties waarvan we ons lang niet altijd bewust zijn. We willen graag vasthouden aan het verleden, ook al was dat verleden lang niet altijd wat we ervan verwachten. Als het verleden voor ons goed voelde, is het nog moeilijker het verleden los te laten, om het te laten zijn wat het was, om dankbaar te zijn voor dat verleden.

Die dankbaarheid verdient het, want het heeft ons dingen geleerd die we anders nooit hadden geleerd. We willen het liefst vasthouden aan wat e hebben. Dat is vertrouwd, dat kennen we, wellicht zijn we ermee opgegroeid en misschien zelfs mee vergroeid. Ons ouderlijk huis heeft vaak een sterke emotionele waarde. We bewaren veel herinneringen aan vroeger omdat we vast willen houden. We nemen video’s op, we maken foto’s, we verzamelen souvenirs. We zijn vaak verdrietig als we bepaalde dingen verliezen waar herinneringen aan vroeger aan kleven.

Een voorbeeld hierin is als de moeder van een kind haar pop heeft weggegooid. De pop die helemaal kapot was, en waar de vulling uitliep. Echter het kind ervaart hierin een diep verdriet, in de ogen van het kind was de pop alleen maar ziek, en je wordt toch niet weggegooid als je ziek bent???

Het is een voorbeeld van willen vasthouden aan het vertrouwde. Een nieuwe pop zou niet de oplossing zijn. Het vasthouden aan materiele dingen kunnen we allemaal en daar is niets mis mee. Toch kan het je ook erg in de weg gaan zitten.

Juist in onze persoonlijke ontwikkeling hebben we de neiging vast te houden. We verbinden normen en waarden aan onze ervaringen uit het verleden, aan programmeringen die we in ons verleden, aan programmeringen die we in ons verleden hebben aangeleerd. W e zijn vaak wat graag bereid te leren hoe we onszelf minder kwetsbaar moeten kunnen maken. We willen onszelf liever niet – zoals ie ezel – twee keer aan dezelfde steen stoten. Zo dom willen we niet zijn.

Elke verkeerde beslissing laat een spoor als we dezelfde fout dreigen te maken. Soms is die fout allang geen fout meer, omdat de situatie is veranderd, maar het programma laat zich toch gelden.

Vb hierin is een man die enkele jaren geleden een hartinfarct heeft gehad. Toen hij dacht dat het beter met hem ging, ging hij een groot warenhuis binnen. Het was er druk. Die drukte viel bovenop hem, en hij werd bang opnieuw een hartinfarct te krijgen. Hij vluchten naar buiten en is sindsdien bang om nog een winkel in te gaan. Hij weet dat hij niets mankeert, maar toch…

Wat hem mankeerde was het vertrouwen dat hij echt genezen was. Het programma dat hem zei dat hij niet tegen die drukte kon was sterker dan zijn zelfvertrouwen. Het blek moeilijk dat programma los te laten, ook al had hij het nu helemaal niet meer nodig. Oude patronen kunnen ons leven sterk bemoeilijken, ze kunnen ons zo beheersen dat het lijkt of we niet bij machte zijn ze te veranderen.

Hoe sterker wij ons best doen om te veranderen, des te duidelijker wordt onze onmacht om te veranderen. De moeite die we ons getroosten om te veranderen keert zich tegen ons. Ons verzet tegen een oud programma makt dat we daar juist steeds sterker aan vast komen te zitten. Natuurlijk zijn we geneigd te zeggen:"Dat hoeft toch niet, je moet je daar niets van aantrekken, je mag dat loslaten."

Daar is niets tegen in te brengen, maar om iets los te laten zul je het eerst moeten accepteren en jer van bewust zijn dat je eraan vastzit. Je kunt immers pas een steen weggooien als je er een opraapt en je ervan bewust bent dat je hem vasthoudt. Dan pas is er een volgende actie mogelijk: loslaten, in dit geval weggooien.

Het loslaten maakt ruimte voor nieuwe dingen, nieuwe ontwikkelingen, andere ervaringen. "loslaten doet zo’n pijn", is een veel gehoorde kreet. Ik ben er van overtuigd dat het vast willen houden meer pijn doet. Dat brengt een last, een zwaarte in je leven. Loslaten kan heel bevrijdend zijn. Het is als met de kaasdragers in Alkmaar: zijn schouders kunnen pijn doen van het sjouwen van een juk met kazen. Het loslaten van de kazen: het zich ontdoen van de juk en de kazen neerzetten zal de pijn niet veroorzaken.

Pas daarna is er ruimte om een schoonheid uit het publiek uit te nodigen om plaats te nemen op de baar van de kazen en deze als "last"te vervoeren. Het nieuwe blijkt dan niet eens een last te zijn. Hij mocht zijn eigen keuze maken.

Loslaten, zo blijkt, heeft te maken met acceptatie van wat je in de weg zit en je daarvan heel bewust worden. Eigenlijk geldt dit voor alle emoties. Het onderdrukken, het wegdrukken van emoties, het ontkennen van de eigen drijfveren kan niets anders dan blokkades opleveren.

Het accepteren van alles wat ons blokkeert, het durven herkennen en erkennen van alles wat ons beweegt zal ertoe lijden dat we kunnen loslaten. Veelal schieten we in het verzet tegen dat wat we eigenlijk niet willen en zetten daarmee onszelf vast. Niets anders is in staat ons zo vast te binden, zo’n duidelijke binding te creëren, als verzet een weerstand. Dan is loslaten echt onmogelijk. We zitten er immers door ons verzet aan vast. We stoppen er zoveel energie in, steeds opnieuw en steeds nadrukkelijker.

De weg naar loslaten verloopt niet via verzet en weerstand, maar is slechts mogelijk via bewustwording. Word je er goed bewust van dat je ergens an vast zit, dat je gebonden bent. Tracht je bewust te worden van alle bindingen, alle koorden, en die te accepteren; dan pas is loslaten mogelijk.

Ik zei het al: als je een steen wilt loslaten door hem weg t gooien, zul je die steen eerst moeten oprapen en je ervan bewust moeten worden dat je hem vast hebt. Pas als je dat accepteert, ben je in staat de steen weg te gooien, los te laten. Als iemand anders die steen aanreikt en je reageert met verzet, je duwt de hand die jou de steen aanreikt weg, dan zul je die steen nooit los kunnen laten.

Vaak houden we liever dingen vast, omdat we denken te weten wat we hebben en bang zijn voor wat we krijgen, bang voor de verandering. Er is dan een angst voor de toekomst en die angst belemmert ons in het loslaten. Als we wel in staat zijn oude dingen los te laten en op die manier ruimte te maken voor iets nieuws, kan er verwarring ontstaan. Dat is dan het gevolg van een veranderingsproces, waar we mee bezig zijn, een ontwikkeling naar meer en completer menszijn.

Dit kan een onzeker gevoel geven. Het is van het grootste belang niet uit angst vast te houden aan een zelfbeeld dat we eigenlijk ontgroeid zijn. Als we dat oude zelfbeeld durven los te laten, ook al is het nieuwe beeld nog niet geheld duidelijk, dan zullen we het snelst door het proces heen gaan.

Het proces van vasthouden en loslaten is een steeds weerkerend gebeuren waar we zeker vaardigheid in kunnen ontwikkelen. Het is van het grootste belang ons in dist proces de nodige rust te gunnen en onze zekerheden steeds meer in onszelf te zoeken. Als we in staat zijn het nieuwe in ons leven toe te laten en daardoor nieuwe ervaringen op te doen, zullen we vanuit onze eigen zekerheid kunnen leven.

Loslaten op zich kan geen pijn doen. Het is het vast willen houden aan het oude dat de pijn veroorzaakt. Zo komen we als vanzelf bij een geheel andere emoties: onzekerheid.