Projectie en reflectie zijn twee begrippen die rationeel moeilijk te vatten zijn en, als we er dieper op ingaan, ook gevoelsmatig lastig verteerbaar zijn. Het zijn begrippen die heel gemakkelijk weerstand oproepen en alleen al daardoor tot ontwijken uitnodigen. Het heeft alles te maken met de vraag hoe onze eigen gedachten en gevoelens herkenbaar zijn voor anderen en hoe gedachtes en gevoelens van anderen herkenbaar zijn voor ons.

Als ik kwaad wordt op iemand, zegt dat natuurlijk veel over de relatie die ik met die ander heb. Het zegt echter nog meer over mijzelf. Ik herken eigenschappen van mezelf – mijn doen en laten – die mij niet aanstaan in de ander, Dat noem ik projectie

Het lijkt wat overdreven, maar ik kan stellen dat een heel groot deel van onze communicatie gestoeld is op projecties. Nu lijkt het erop dat projecties alleen maar te maken hebben met "negatieve" kwaliteiten. Maar projectie komt ook voort bij kwaliteiten die we in een ander prijzen. Alleen springt dat wat wij als negatief ervaren eerder in het oog.

Het is heel boeiend je van je eigen projecties bewust te worden, te weten wanneer je projecteert en hoe je dat doet. Soms is dat moeilijk te herkennen, doordat we daar onbewust zo slim in zijn dat we er lang niet altijd op het eerste gezicht achter kunnen komen.

Wellicht is een klein voorbeeld dan ook op zijn plaats.

Een vrouw die een man heeft die teveel drinkt, en daar kwaad om wordt, zal niet direct geloven dat die boosheid projectie is. Immers, zelf drinkt zij geen druppel. Kijken we wat verder, dan blijkt de man zijn heil in de alcohol te zoeken omdat hij steeds wordt geconfronteerd met zijn onmacht. Zijn partner herkent die onmacht heel duidelijk, en daar wordt zij kwaad om. Dan komt projectie toch weer om de hoek kijken. De boosheid naar zichzelf is niet een boosheid omdat zij niets drinkt maar een boosheid om haar eigen onmacht. Het is die boosheid die zij projecteert als haar man gedronken heeft.

Laten we nu niet denken dat projectie niet goed zou zijn of minder ethisch. Het gaat ook hier om het eigen bewustzijn ervan. Dat bewustzijn schept een nieuwe keuzemogelijkheid.

Angstvallig projecties vermijden is krampachtig en niet mogelijk. Het leidt tot niets en heeft geen zin. Projectie maakt ons ervan bewust dat we steeds in een spiegel kijken. Iedereen is in staat ons die spiegel voor te houden, in woord of in daad. Als we bereid zijn met dat spiegelbeeld iets te doen, dan kunnen we zeggen dat we bereid zijn de reflectie terug te nemen.

Als we kijkend in de spiegel zien dat ons haar niet goed zit (projectie), kunnen we de reflectie van de projectie terugnemen en een km door ons haar halen of we laten het zitten zoals het zit: opnieuw een keuzemoment. Wij hebben de keuze of we wel of niet de reflectie van onze projectie terugnemen, of we daar wat mee willen doen.

We projecteren heel ons leven, we komen daar niet om heen. We behoeven nog noch projectie, noch reflectie te vermijden of daar ons best voor te doen. Er is niks mis met projectie en reflectie, het gaat erom dat we er ons bewust van zijn.

Projectie geeft ons de kans onszelf te leren kennen. Ons bewust worden van onze projecties is zelf de meest effectieve manier om onze schaduwkanten te leren kennen. Door de re-acties op onze projecties leren er ook de ander kennen. Al wat ons stoort in de ander, duidt (altijd) op een kwaliteit van onszelf waar we ons aan storen. Als we een ander slordig vinden, is het zeker de moeite waard eens te kijken in hoeverre we zelf slordig zijn. Misschien zijn we niet slordig, maar moeten we ons uiterste best doen om niet slordig te zijn. In beidde gevallen heeft de slordigheid van de ander ons iets te vertellen.

Het interessante is dat als we ervaren dat anderen hun projecties naar ons laten zien, we niet alleen een stukje van ons zelf zien, maar die ander ook een belangrijk deel van zichzelf aan ons laat zien. Het werkt in een bewustwordingproces steeds in twee richtingen. Wij zijn het projectiescherm voor de ander. Wij willen dat projectiescherm niet zijn, en bovendien willen we onze schaduwkanten voor onszelf houden, ze niet laten zien.

Als we echter bereid zijn te transformeren, zullen we onze projecties durven zien en aanvaarden als een mogelijkheid om meer bij onszelf te komen. De "negatieve"energie van onze schaduwkanten kunnen we dan heel "positief"aanwenden. Dat zal een uitermate boeiend proces blijken te zijn.

Het is jammer dat we dat proces niet vaak aan willen gaan en dat we weerstand ervaren op het moment dat we er heel bewust mee bezig zijn. Die weerstand kunnen we alleen loslaten als we ons aan het proces durven over te geven, in de overtuiging dat overgave de juiste keuze is. Overgave heeft niets te maken met flegmatiek. Het is niet iets dat ons overkomt, het is geen lot. Het kan een keuze zijn van ons wezen. Op wezenniveua gebeurd er veel meer in ons energiesysteem dan waarvan we ons bewust kunnen zijn. Ons vertrouwen in onszelf is bepalend, ons vertrouwen op ons eigen wezen, op onze eigen kracht. Soms lijkt het erop dat we bewust voor iets anders kiezen dan waar we op wezenniveau mee bezig zijn en dan roepen we vertwijfelt uit: "maar daar heb ik niet voor gekozen"het contact tussen ons wezen en ons onderbewuste brengt vaak dingen in ons tot stand waar we met ons verstand niet bij kunnen.

Als we ons hiervan echt goed bewust zijn, zal boosheid die we tegenkomen niet direct onze boosheid op hoeven roepen. We zullen steeds meer begrip krijgen voor degene die hun eigen boosheid op ons projecteren. Het omgekeerde is ook waar. Als we boos zijn, zullen we een deel van de oorzaak van die boosheid in onszelf kunnen vinden en daarmee onszelf beter leren kennen. Tegelijkertijd zullen we ons in onze boosheid vaak inhouden, of die boosheid al opruimen voor we die hebben geuit. Dit is een prachtige aanzet om minder ruzie te maken en eerder tot inzicht te komen,

Technisch gezien lijkt projectie erg duidelijk: het lijkt een koud kunstje om die te zien en te doorzien. Soms lijkt het zelfs niet mogelijk bij projectie te komen, noch bij die van onszelf, noch bij die van anderen. Dat is ook geen noodzaak> Leren zien wanneer we projecteren is alleen belangrijk als we echt willen weten hoe we in elkaar zitten en dankbaar gebruik willen maken van alles wat de medemens ons aanreikt. Dan is het onderkennen van projectie een sterk hulpmiddel> Projecties kunnen heel komische zijn. Wij zijn boos op iemand en hebben dan niet in de gaten dat we boos zijn op onszelf. Iets in de ander stoort ons mateloos en we worden boos. Eigenlijk worden we boos op iets dat we in onszelf herkennen, die ander laat ons die kwaliteit zien en daar worden we dan boos op. In werkelijkheid worden we boos op iets dat binnen in ons aanwezig is. Een prachtkans om onszelf te leren kennen. Projecties van boosheid is doorgaans snel te herkennen, er zijn echte projecties die als het ware verstopt liggen. Nog een voorbeeld.

Een man zit voor de tv te zappen. Ook als zijn partner naar een programma zit te kijken, wil hij weten wat er op de andere zenders te zien is. Hij kijkt dan niet in de krant of in de tv-gids, maar gaat zappen. Zijn partner komt niet aan het programma toe dat zij leuk vindt. Op een gegeven moment onderbreekt hij het zappen om naar het toilet te gaan. Als hij terugkomt en weer bij de tv gat zitten merkt hij op: Jij hebt aan de tv gezeten; je hebt een ander programma opgezet" [eerste projectie]. Hij wordt boos en zegt dat hij wil bepalen welke zender op staat.

Dit is een projectie vanuit een oud programma dat hem nog steeds dwarszit. Thuis was hij niet anders gewend dat zijn vader uitmaakte waarnaar gekeken mocht worden. Als kind moest hij van de tv afblijven. (tweede projectie). Heel vaak spelen bij projecties oude normen en waarden en verdrongen ervaringen een rol.

Projecties zeggen niet alleen veel over degene die projecteert, maar ook over degene op wie er wordt geprojecteerd. Dat onderscheid is lang niet altijd duidelijk als we zelf een van de twee partijen zijn. Het is als een diaprojector. Een beeld dat je projecteert kan redelijk duidelijk \zijn, maar mogelijk enigszins vertekend. Neem je dan en ander projectiescherm, bv een glaspareldoek ipv een normaal doek, dan zal het beeld er anders uitzien.. Het beeld hangt dus niet alleen af van de dia in de projector, maar ook van het gebruikte doek. Zit er bv een haar op de dia, dan kan dat een vertekend beeld geven alsof er een streep over het doek loopt of alsof er een plooi in zit. Wil je perse weten waar de vertekening vandaan komt, dan vraagt dat om onderzoek. Dan blijkt misschien wel dat noch het doek noch de dia de oorzaak is, maar dat er een haar zit voor de lens van de projector.

Heel ons leven is, zo als het lijkt, gebaseerd op projecties. Op zich is daar niks mis mee, het is een schitterende gelegenheid om meer aan de weet te komen over onszelf en ons bewust te worden wie we eigenlijk zijn. Projectie willen voorkomen zal tot gevolg hebben dat we verkrampen en ons onnatuurlijk gaan gedragen. Ook hier geldt dat het er niet om gaat onszelf of de ander te willen veranderen, maar om te zien hoe energieën werken en hoe wij zelf in het leven staan.

Hoewel projectie een groot deel van de communicatie uitmaakt, is lang niet alle communicatie een direct gevolg van projectie. Vaak weten we niet hoe en waarom we communiceren. Nog vaker wordt onze communicatie verstoord door hele andere factoren. Steeds weer zullen we proberen contact te maken met de ander vanuit onze ervaringen, vanuit het verleden. De ander zal dat beantwoorden vanuit zijn eigen ervaringen uit het verleden. Die ervaringen zullen zeker niet altijd dezelfde zijn en daardoor ontstaat vaak een "misverstaan". Ik zal met een voorbeeld duidelijk maken wat ik daarmee bedoel.

Een vrouw is gewend haar partner op een directe manier dingen duidelijk te maken, onomwonden, vergezeld van een eigen oordeel en visie. In het verleden was zij dat thuis o gewend. Zij had vroeger het gevoel er niet bij te horen en leerde dus nadrukkelijk te zijn. Zij gaat een nieuwe relatie aan, en de man met wie zij in contact komt ervaart haar als zacht, begrijpend en lief. Dat is ook haar ware aard. Ook hij heeft eigen ervaringen met communicatie. Hij is gewend aan een heel afstandelijke communicatie, waarin hij het gevoel heeft op gevoelsniveau zichzelf buitenspel te zetten.

Het nieuwe lijkt voor beiden een verademing en dat is ook zo. Dan komen herinneringen, beelden uit het verleden naar boven; we mogen wel zeggen: oude programma’. Hij vervalt in een oud patroon van minder aandacht, minder alert zijn en zij vervalt in het nadrukkelijke, soms wat corrigerende of zelfs bestraffende. Zijn ervaring nu was dat hij in zijn jeugd veel straf en berispingen kreeg.

Beide projecteren zijn onbewust oude normen en waarden, ideeën en gewoontes, ervaringen op elkaar, met als gevolg dat de communicatie verstoort dreigt te raken. Beiden zijn van uiterst goede wil en toch hapert er wat.

We hebben l gezien dat we steeds of vanuit angst of vanuit liefde handelen. Dat geldt ook voor communicatie. Als we de verandering in hun communicatie willen begrijpen en verklaren, spelen ook deze energieën een belangrijke rol. De een is bang niet gehoord te worden en de ander is bang zichzelf buiten spel te zetten. Hij voelt zich steeds aangesproken en daardoor gekwetst. Helaas beseffen zij niet dat zij beiden kunnen terugkeren naar een communicatie op het niveau van de liefde.

Een ander veel voorkomende struikelblok in de communicatie is dat de een vanuit zijn gevoel wil communiceren en de ander vanuit zijn verstand. Degene die vanuit zijn gevoel iets duidelijk wil maken "denkt"in beelden, ideeën en gevoelens. Degen die vanuit zijn verstand iets duidelijk wil maken "denkt"in woorden. Zij zullen dan de grootste mogelijke moeilijkheden hebben om elkaar te verstaan en te begrijpen. Het is voor hen gemakkelijker om onenigheid te creëren. Dat is niet wat zij beogen, maar wat wel snel gebeurt. <

Deze manier van communiceren die, zoals we gezien hebben, problemen kunnen opleveren vinden hun oorzaak in het feit dat de communicatie van de personen binnenin hemzelf niet optimaal is. Hiermee bedoel ik de communicatie van het bewust\zijn met het onderbewustzijn en het hogere bewustzijn. Ook projecties spelen een grote rol, maar de betrokken personen zijn zich daar niet van bewust.

We kennen allemaal het spreekwoord "Gods wegen zijn ondoorgrondelijk". Het zijn de wegen van het goddelijke, oneindige deel in ons, de wegen van ons eigen wezen. Natuurlijk heeft de mens de neiging alles buiten zichzelf te plaatsen. Bij elke narigheid, bij ellende en zelfs vaak bij fijne dingen zoeken we de reden daarvan buiten ons. Dit komt doordat…… en dan volgt er een verhaal van oorzaken en gevolgen, waarbij alles buiten onszelf wordt geplaatst. Dat is jammer, want daarmee gaat de mens voorbij aan zijn eigen leerproces.

Het kost soms wat fantasie en altijd wat moed om alles binnenin je te halen en te durven zien dat het binnenin jezelf ligt. Je bewust worden van projecties, zowel van jou naar de ander als van de ander naar jou, is een grote stap in de richting van je bewust worden van wie en wat je bent en van de processen die zich in je afspelen.

Niet alleen anderen projecteren op jou. Ook jij projecteert op anderen en het liefst op degenen die het dichts bij je staan. Dit in combinatie met het ontkennen van de eigen schaduwkanten, die niet willen zien, en de angst om die te zien en te laten zien, is de oorzaak van vele grote en kleine conflicten, tot wereldoorlogen toe. Heel veel emoties drijven de mens; zij zijn vaak een onbewuste motor waardoor hij tot handelen komt. De resultaten van dat handelen, ervaart hij als positief, maar vaker nog als negatief en dan is in zijn beleving de emotie negatief.

Als bv jaloezie leidt tot een meer inzetten, dan mag dat nog. Misschien mogen we de energie op dat moment zelfs als positief ervaren. Als diezelfde energie leidt tot boosheid doordat die iemand brengt bij zijn onmacht of onkunde, dan is jaloezie een negatieve energie. Het enige wat negatief is, is echter de onmacht om met die jaloezie om te gaan. Maar als leerproces is het juist weer heel positief. Wij maken onze emoties onderhevig aan ons oordeel